เมื่อพูดถึงงานโครงสร้างเหล็กขนาดใหญ่ที่ต้องการความแข็งแรง คงหนีไม่พ้นเหล็กรูปพรรณรีดร้อนยอดฮิตอย่าง เหล็กไวด์แฟรงค์ (Wide Flange) และ เหล็กเอชบีม (H-Beam) แต่ปัญหาโลกแตกที่ทั้งผู้รับเหมามือใหม่ และเจ้าของโครงการมักสับสนคือ เหล็กทั้งสองชนิดนี้มีหน้าตัดเป็น “รูปตัว H” เหมือนกันแทบจะแยกไม่ออกด้วยตาเปล่า แล้วความจริงมันต่างกันอย่างไร? ควรเลือกใช้อันไหนถึงจะคุ้มค่า และปลอดภัยที่สุด?
บทความนี้ ศรีธนาค้าเหล็ก จะพาไปดูข้อแตกต่างของเหล็กทั้งสองประเภทแบบหมัดต่อหมัด เพื่อให้คุณนำไปปรับใช้กับงานโครงสร้างได้อย่างถูกต้อง
รู้จักเหล็กไวด์แฟรงค์ (Wide Flange)
เหล็กไวด์แฟรงค์ (Wide Flange) คือเหล็กรูปพรรณรีดร้อนหน้าตัดทรงตัว H ที่เป็นการเรียกตามมาตรฐานฝั่งอเมริกา หรือ ASTM โดยมักระบุขนาดเป็นนิ้ว เช่น W8″ × 4″ ถูกออกแบบมาให้มีปีกเหล็กที่แคบกว่าความสูงของแกนกลาง (โดยทั่วไปความกว้างมักจะเป็นเพียงครึ่งหนึ่งของความสูง) ทำให้หน้าตัดมีลักษณะสูงโปร่ง และเหมาะกับการรับแรงในแนวโครงสร้างที่ต้องการช่วงพาดยาว
รู้จักเหล็กเอชบีม (H-Beam)
เหล็กเอชบีม (H-Beam) คือเหล็กรูปพรรณรีดร้อนหน้าตัดทรงตัว H ที่เป็นการเรียกตามมาตรฐานอุตสาหกรรมไทย หรือ มอก. 1227 โดยนิยมระบุขนาดเป็นมิลลิเมตร เช่น H100 × 100 × 6 × 8 มม. โครงสร้างของเหล็กชนิดนี้ประกอบด้วยปีกเหล็กด้านบน และด้านล่าง รวมถึงแผ่นแกนกลางที่ช่วยรับแรง และกระจายน้ำหนัก จุดสังเกตสำคัญคือปีกหรือ Flange ทั้งสองด้านจะมีความกว้างเท่ากับความสูงของแผ่นตรงกลาง ทำให้หน้าตัดมีลักษณะสมดุล และแข็งแรง
เหล็กไวด์แฟรงค์เหมาะกับงานแบบไหน?
- โครงหลังคาโรงงาน และโกดังคลังสินค้า: เหมาะมากสำหรับอาคารที่ต้องการพื้นที่โล่งกว้าง (Clear Span) โดยไม่ต้องมีเสากลางมาเกะกะขวางทางเดินรถโฟล์คลิฟต์หรือการจัดเก็บสินค้า
- คานรองรับพื้น และคานหลังคา: ใช้เป็นคานหลัก และคานรองในอาคารพาณิชย์ ออฟฟิศสำนักงาน หรือโครงสร้างทั่วไป
- เสาอาคารขนาดกลางถึงเล็ก: สามารถใช้ทำเสาสำหรับอาคารทั่วไป โฮมออฟฟิศ หรือคาเฟ่สไตล์ลอฟท์ (Loft) ที่โชว์โครงสร้างเหล็ก ซึ่งช่วยประหยัดงบประมาณได้มากกว่าการใช้ H-Beam
- โครงสร้างทางเดินลอยฟ้า / สะพานขนาดเล็ก: งานที่ต้องพาดผ่านพื้นที่ว่าง และต้องการเหล็กที่มีน้ำหนักเบาเพื่อลดภาระของเสาเข็ม
เหล็กเอชบีม H-Beam เหมาะกับงานแบบไหน?
- เสาหลักโรงงานอุตสาหกรรมหนัก: โดยเฉพาะโรงงานที่ต้องมีการติดตั้งเครนเหนือศีรษะ (Overhead Crane) สำหรับยกของหนัก หรือรอกอุตสาหกรรมที่ต้องวิ่งตามแนวเสา
- โครงสร้างรองรับเครื่องจักรขนาดใหญ่: งานฐาน หรือเสาที่ต้องรับแรงสั่นสะเทือน และน้ำหนักกดทับจากเครื่องจักรในไลน์ผลิต
- เสาเข็มเหล็ก (Steel H-Pile): ใช้ทำฐานรากในงานก่อสร้างที่ต้องการความรวดเร็ว และต้องการความสามารถในการรับน้ำหนักบรรทุกสูง
- เสาอาคารสูง / ตึกระฟ้า: ที่ต้องการความมั่นคงแข็งแรงของโครงสร้างแกนหลักเป็นพิเศษ
ถ้าเป็นรูปทรงหน้าตัดตัว H เหมือนกันแล้วต่างกันตรงไหน
แม้เหล็กไวด์แฟรงค์ (Wide Flange) และเหล็กเอชบีม (H-Beam) จะเป็นเหล็กหน้าตัดตัว H เหมือนกัน แต่ไม่ได้หมายความว่าจะเรียกแทนกันได้ เพราะแต่ละชื่อมาจากมาตรฐานที่ต่างกัน ทำให้วิธีระบุขนาด หน่วยวัด และรายละเอียดสเปกไม่เหมือนกัน ดังนั้นเวลาอ่านแบบหรือสั่งซื้อเหล็ก จึงต้องเช็กให้ชัดว่าแบบต้องการเหล็กตามมาตรฐานใด เพื่อให้ได้ขนาด และสเปกตรงกับงานที่ต้องใช้จริง
เหล็กไวด์แฟรงค์ (Wide Flange): หน้าตัดทรงตัว H ที่เป็นการเรียกตามมาตรฐานฝั่งอเมริกา หรือ ASTM
เหล็กเอชบีม (H-Beam): เรียกตามมาตรฐานอุตสาหกรรมไทย หรือ มอก. 1227
เปรียบเทียบเหล็กไวด์แฟรงค์และเหล็กเอชบีม
บทสรุป
สุดท้ายแล้ว การเลือกเหล็กไวด์แฟรงค์หรือเหล็กเอชบีม ไม่ควรดูแค่หน้าตาที่เป็นตัว H เหมือนกัน แต่ต้องดูว่าชิ้นงานนั้นต้องรับแรงแบบไหน ใช้เป็นเสา คาน โครงหลังคา หรือฐานรองรับน้ำหนัก เพราะเหล็กแต่ละแบบให้ความเหมาะสมกับงานต่างกัน หากเลือกให้ตรงกับลักษณะโครงสร้างตั้งแต่แรก ก็จะช่วยให้งานแข็งแรง ใช้งานได้นาน และควบคุมต้นทุนได้ดีกว่าเดิม
เลือกเหล็กให้ตรงหน้างาน งานโครงสร้างก็เดินต่อได้มั่นใจขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเหล็กไวด์แฟรงค์ เหล็กเอชบีม หรือเหล็กรูปพรรณสำหรับงานก่อสร้าง บริษัท ศรีธนาค้าเหล็ก จำกัด เราพร้อมช่วยดูสเปก แนะนำขนาด และแจ้งราคาที่เหมาะกับการใช้งานจริง ติดต่อเราได้เลย
คำถามที่พบบ่อย
1. เหล็กไวด์แฟรงค์ กับ H-Beam สังเกตความต่างด้วยตาเปล่าได้อย่างไร?
สังเกตที่ “ปีก” ของเหล็ก หากปีกมีความกว้างเท่ากับความสูงของแกนกลาง (ดูเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส) คือ H-Beam แต่หากปีกแคบกว่าความสูงของแกนกลาง (ดูเป็นทรงผอมสูง) คือ ไวด์แฟรงค์
2. ทำไมเหล็กทรง H ถึงนิยมใช้ในงานโครงสร้าง?
เพราะรูปทรงตัว H ช่วยให้เหล็กรับแรงดัด แรงกด และแรงกระจายน้ำหนักได้ดี จึงเหมาะกับงานที่ต้องการความแข็งแรง และความมั่นคงของโครงสร้าง
3. เหล็กไวด์แฟรงค์แพงกว่าเหล็กเอชบีมหรือไม่?
ราคาขึ้นอยู่กับขนาด น้ำหนัก มาตรฐานเหล็ก และราคาตลาดในช่วงนั้น เหล็กที่มีน้ำหนักต่อเมตรมากกว่าหรือสเปกสูงกว่ามักมีราคาสูงกว่า
4. เวลาอ่านแบบก่อสร้างควรดูข้อมูลใดเป็นพิเศษ?
ควรตรวจสอบชื่อประเภทเหล็ก ขนาดหน้าตัด ความยาว เกรดวัสดุ และมาตรฐานที่ระบุไว้ในแบบให้ครบถ้วน เพราะข้อมูลเหล่านี้เป็นตัวกำหนดคุณสมบัติ และการใช้งานของเหล็กโดยตรง การตรวจสอบรายละเอียดก่อนสั่งซื้อจะช่วยลดโอกาสเกิดความคลาดเคลื่อนระหว่างแบบกับวัสดุที่นำมาใช้งานจริงได้มากขึ้น
